به ما ملحق شوید
02145482000
واتس‌‌آپ
تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار

تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار

با تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار در خدمت شما هستیم. شرایط کرونایی این روزها سبب شده است کمتر کسی جرات بیرون آمدن از منزل را داشته باشد. به همین سبب افراد و به ویژه مادران باردار ترجیح می دهند که از منزل و به صورت اینترنتی به تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار بپردازند. البته ذکر این نکته ضروری است که بدانید تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار فقط بر عهده پزشک متخصص است. اما ما اینجا هستیم تا یک دید کلی در مورد نتایج آزمایش به شما بدهیم و صرفا برای زمانی است که شما به دلیل شرایط ویژه کشوری به پزشک معالج خود دسترسی ندارید ولی باید به تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار بپردازید.

 

آزمایش غربالگری چیست؟

پیش از اینکه به تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار بپردازیم می خواهیم در مورد این آزمایش و دلایل انجام این آزمایش با شما صحبت کنیم. آزمایش غربالگری یکی از آزمایش های ضروری در دوران بارداری می باشد که به توصیه پزشک صورت می پذیرد. یعنی مادران اجباری برای انجام این آزمایش ندارند ولی توصیه می شود این آزمایش را انجام دهند. دلیل این توصیه چیست؟

ما هزاران بیماری ژنتیکی داریم که شایع ترین این بیماری ها از طریق آزمایش های غربالگری سه ماهه اول بارداری و یا غربالگری سه ماهه دوم بارداری مشخص می شود. بسیاری از این بیماری های ژنتیکی ممکن است در جنین شما وجود داشته باشد که حاصل آن به دنیا آمدن یک فرزند معلول است. از معروف ترین جهش های کروموزومی می توان به جهش ها در کروموزوم 13، 18 و 21 اشاره کرد و همین طور نقایص لوله و یا طناب عصبی. با تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار می توان این موارد را بررسی کرد.

حال شرایطی را در نظر بگیرید که بزرگ کردن فرزندان سالم بسیار پر زحمت و پرهزینه است. اگر فرزندی معلول نیز بین این خانواده ها حضور پیدا کند، این موضوع باعث رنجش خاطر خود طفل و شرایط خانواده وی می شود. از این جهت آزمایش غربالگری اهمیت بسیار زیادی دارد. این روزها تمامی مادران ترجیح می دهند آزمایش غربالگری را انجام دهند و از تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار مطلع گردند.

 

تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار سه ماهه ی اول

یکی از آزمایشات مربوط به غربالگری بایستی در سه ماهه اول بین هفته 11 الی 13 بارداری صورت پذیرد. اگر صاحب فرزند هستید و پیش از این، آزمایش غربالگری را انجام داده اید و تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار را می دانید، حتما می دانید که برای انجام این آزمایش در ابتدا باید به سونوگرافی مراجعه کنید و پس از دستور پزشک به آزمایشگاه بروید. جهت کسب اطلاعات بیشتر شما در ادامه در مورد سونوگرافی سه ماه اول به اختصار شرح خواهیم داد.

سونوگرافی سه ماهه اول بارداری یا سونوگرافی NT

پس از آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری، موارد متعددی توسط پزشک رادیولوژیست مورد بررسی قرار می گیرد. از بین این آیتم ها، برخی از موارد از اهمیت بالاتری برخوردار هستند که در مورد هریک به اختصار شرح خواهیم داد.

  • عدد NT در سونوگرافی سه ماهه اول بارداری

عدد NT که مخفف کلمه ی Nuchal translucency می باشد ، مهم ترین عددی است که در این آزمایش مورد بررسی قرار می گیرد. این عدد با واحد میلی متر mm نمایش داده می شود. عدد NT در واقع نشان دهنده ضخامت پرده ی پشت گردن جنین می باشد. اختلالات کروموزومی با این عدد ارتباط مستقیمی دارند. یعنی مثلا اگر جنین شما مبتلا به یک اختلال کروموزومی باشد مایع در پشت گردن جنین جمع می شود و در نتیجه عددی که نمایش داده می شود افزایش می یابد. اما در نظر داشته باشید تنها با عدد NT نمی توا اطمینان حاصل کرد که جنین دچار اختلالات کروموزومی است و تنها نشان دهنده یک هشدار می باشد.

  • عدد NB در سونوگرافی سه ماهه اول بارداری

عدد NB مخفف واژه nasal bone می باشد که به معنی تیغه بینی است. این عدد نیز دارای اهمیت است اما از درجه اهمیت پایین تری نسبت به NT برخوردار است. پزشک رادیولوژیست در تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار، عدد NB را به صورت دیده شده و یا دیده نشده مشخص می کند. ندیده شدن NB در سونوگرافی سه ماهه اول بارداری به نفع اختلالات کروموزومی است اما این گزینه نیز قطعیتی ندارد.

  • عدد CRL در سونوگرافی سه ماهه اول بارداری

عدد CRL نشان دهنده قد نوزاد است که بر اساس MM گزارش می شود. پزشک رادیولوژیست با مشخص کردن عدد CRL می تواند سن دقیق جنین را تخمین بزند. در نظر داشته باشید عدد CRL و سن دقیق جنین در آزمایش غربالگری تاثیر بسیار زیادی دارد.

 

نحوه تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار 

آزمایشی که در سه ماهه اول بارداری صورت می پذیرد به دابل مارکر معروف است و می بایست به تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار پرداخت. به این علت به این آزمایش دابل مارکر می گویند چون در واقع دو آزمایش در حال انجام است. تست های free bhCG و papa در این آزمایش هستند.

پس از اینکه غربالگری بارداری به اتمام رسید مقادیر آن تعیین می شود و با استفاده از نرم افزارهایی این داده ها پردازش می شود. در تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار در سه ماهه اول فاکتورهایی دخیل هستند که به شرح زیر است. در این نرم افزار چند اندکس مختلف توسط کارشنان بایستی وارد شود که ماحصل این اعداد نشان می دهد ریسک تولد فرزندی دارای اختلالات کروموزومی چقدر است. این اندکس ها به شرح زیر است:

  • سن مادر
  • عدد NT
  • حضور یا عدم حضور NB
  • سابقه ی بیماری های ژنتیکی در خانواده
  • سابقه ی سقط جنین و تولد نوزادان مبتلا به اختلالات کروموزومی
  • عدد free BhCG
  • عدد papa

نکته: در میان اعدادی که بیان شد، سن مادر و عدد NT بسیار تاثیرگذار هستند و رابطه مستقیمی با میزان ابتلای جنین دارند.

در نهایت پس از اتمام آزمایش عددی در اختیار شما قرار داده می شود که می تواند جزو گروه های low risk و intermediate risk  و  high risk باشد. هر یک از این گروه ها مفهوم خاص خود را دارد که به شرح زیر است.

  • جواب آزمایش low risk

اگر پس از تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار متوجه شدید که به صورت low risk گزارش شده است، مفهوم آن این است که جنین شما به احتمال بسیار بالا سالم است و تنها یک آزمایش دیگر باید در سه ماهه دوم یعنی از هفته 15 به بعد انجام دهد. این آزمایش آلفافیتوپروتئین AFP نام دارد.

آزمایش آلفافیتوپروتئین AFP در سه ماهه دوم بارداری برای تشخیص نقایص لوله عصبی انجام می شود. این آزمایش عموما در هفته های 15 تا 21 دوران بارداری انجام می شود. مقادیری که از این آزمایش بدست می رسد می تواند نقایص لوله عصبی را مطرح کند. در صورتی که نتیجه این آزمایش نیز نرمال باشد دیگر نیازی به آزمایشات تکمیلی ندارید و جنین به احتمال زیاد در سلامت کامل به سر می برد.

  • جواب آزمایش intermidiated risk

اگر تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار  در سه ماهه اول intermidiated risk باشد یعنی دارای ریسک بینابینی هستید و می بایست برای سه ماهه دوم گوش به زنگ باشید. آزمایش شما در سه ماهه دوم به کواد مارکر معروف است و می بایست در تایم مشخصی انجام شود. در این آزمایش 5 آنالیت خونی مورد بررسی قرار می گیرد.

1-تیترHCG

2-آلفافیتوپروتئین AFP

3-استریول غیر کونژوگه unconjugated estradiol

4-پروتئین مهارکننده A ، Inhibin A

این آزمایش در هفته های 14 الی 21 بارداری قابل انجام است ولی در بهترین زمان بعنی 15 الی 18 بارداری صورت می گیرد. زمانی که مقادیر 5 آنالیت مشخص شد باید برای تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار کارشناس نتایج را در نرم افزار وارد کند و در نهایت ریسک جنین مبتلا مشخص شود.

اگر ریسک ابتلا در این مرحله high risk تشخیص داده شود، باید بلافاصله برای انجام آزمایشات تکمیلی و آمینوسنتز ارجاع داده شود. این آزمایش نشان دهنده ی ابتلای جنین می باشد و در صورت مثبت بودن باید برای سقط آماده شود.

  • جواب آزمایش high risk

در این حالت یعنی احتمال ابتلای جنین بسیار بالاست و مادر در همین زمان برای انجام آزمایشات تکمیلی ارجاع داده می شود و در صورت ابتلای جنین روند سقط باید صورت پذیرد. البته سقط تنها پیشنهاد و توصیه ی پزشک است و مادر تصمیم نهایی را می گیرد.

 

چه کسانی باید آزمایش سه ماهه دوم بارداری را انجام دهند؟

در میان مادران باردار برخی از افراد قطعا باید آزمایش سه ماهه دوم بارداری را انجام دهند. که از این میان می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  • مادران با سن بالا
  • مادرانی که سابقه سقط یا فرزند مبتلا به یک اختلال کروموزومی را دارند.
  • مادرانی که در سه ماهه ی اول دارای ریسک بینابینی intermediated risk هستند.
  • مادرانی که در خانواده خود یا همسر سابقه ی بیماری های ژنتیکی دارند.
  • دسته ی پنجم افرادی هستند که به هر علتی متخصص آنها آزمایش سه ماهه ی دوم را برایشان در خواست دهد.

 

متغیرهای موثر بر ریسک و سطح مارکرها

در زمینه تفسیر آزمایش غربالگری مادران باردار می بایست برخی نکات را در نظر داشته باشید که به شرح زیر است:

سن مادر: احتمال داشتن جنین مبتلا به اختلالات کروموزومی با افزایش سن مادر، افزایش می یابد.

سن جنین: محاسبه دقیق سن جنین به دلیل آنکه سطح مارکرها با افزایش سن جنین تغییر می کند، بسیار مهم است.

وزن مادر: ارتباطی معکوس بین وزن مادر و سطح مارکرهای سرمی وجود دارد که ناشی از اثر رقیق‌کنندگی حاصل از افزایش فیزیولوژیک حجم خون است.

منشاء نژادی: در سیاه‌پوست‌ها‌ سطح سرمی آلفافتوپروتئین حدود 15٪، hCG 18٪ و PAPP-A 35% بالاتر و سطح Inhibin A 8٪ پایین‌تر از سفیدپوست‌ها است.

دیابت وابسته به انسولین (IDDM): در زنان مبتلا به دیابت وابسته به انسولین، بعضی از مارکرهای سه ماهه دوم تمایل به کاهش دارد.

بارداری با استفاده از تکینک‌های کمک کننده بارداری: اگر تخمک اهدایی باشد باید از سن اهداءکننده تخمک به عنوان سن مادر استفاده شود.

سابقه قبلی تریزومی: در خانم بارداری که سابقه داشتن جنین و یا بچه مبتلا به تریزومی دارد، خطر وجود تریزومی بیشتر از میزان مورد انتظار برای سن وی خواهد بود.