به ما ملحق شوید
02145482000
واتس‌‌آپ
غربالگری

غربالگری در دوران بارداری | لزوم انجام آزمایشات غربالگری

دوران بارداری را می توان به عنوان یکی از حساس ترین موقعیت ها نام برد. کلیه توجه ها و نگرانی ها به سوی جنین و مادر است. همه پدر و مادر ها دوست دارند کودک سالمی داشته باشند. از آنجایی که این موضوع دغدغه مهمی است، آزمایشات پزشکی خوبی برای آن ایجاد کرده اند. غربالگری روشی است که والدین را از نقص های احتمالی و بیماری های مادرزادی مطلع می کند. با های طب همراه باشید تا بیشتر درخصوص غربالگری در دوران بارداری صحبت کنیم.

 

غربالگری دوران بارداری

 

غربالگری پیش از بارداری

 

پیش از باردار شدن و قصد آن را کردن، باید آزمایشات مختلفی انجام شود. دلیل آن تنها برای آن است که در آینده خطری متوجه مادر و جنین نشود. این آزمایش ها عبارتند از آزمایش های مربوط به کم خونی، تعیین گروه خونی مادر، نوع Rh، تیروئید، قند خون، اوره و کراتینین، پرولاکتین خون، سطح ویتامین D3، سرخجه، توکسوپلاسموز، بیماری‌ها و عفونت های ویروسی (مانند VDRL، هپاتیت، HIV و …)، آزمایش ادرار (آنالیز و کشت)، معاینه لگن، تست پاپ اسمیر و HPV (زگیل تناسلی).

سه ماه اول بارداری

 

غربالگری سه ماهه اول بین هفته‌‌های ۱۱ تا ۱۴ تجویز می‌شود. این آزمایش شامل یک آزمایش خون به همراه سونوگرافیNT است. در این غربالگری نتیجه آزمایش های free-HCG و PAPP-A (آزمایش دابل مارکر) بررسی می­گردد. نتیجه این آزمایش به همراه سونوگرافی NT جهت تعیین میزان ضخامت پوست پشت گردن جنین، احتمال وجود اختلالات کروموزومی مانند سندرم داون و تریزومی ۱۸ را نشان می دهد. نتیجۀ آزمایش غربالگری سه ماهه ی اول، فرد را در سه دستۀ پرخطر، خطر متوسط یا کم‌خطر دسته‌بندی می‌کند.

 

آزمایشات لازم

 

درصورتی ‌که نتیجۀ آزمایش پرخطر باشد، پزشک برای تشخیص قطعی هر گونه نقص، یک آزمایش تهاجمی و تشخیصی را تجویز می کند. آزمایشاتی مانند نمونه‌برداری از پرزهای جفت یا CVS و آمنیوسنتز (هفته های 16 تا 22) یا برای افراد با ریسک متوسط آزمایش غیرتهاجمی NIPT از نمونه خون خون مادر (از هفته 12) را انجام می دهند. درصورتی‌که فرد در گروه خطر متوسط دسته‌بندی شده ‌باشد، پزشک غربالگری سه ماهۀ دوم را نیز تجویز می‌کند. این آزمایش ها نیاز به ناشتایی نداشته و در هر ساعت شبانه روز قابل انجام هستند.

تست تحمل گلوکز هم جهت تشخیص وجود یا عدم وجود دیابت بارداری انجام می­ شود. به این صورت که پزشک به مادر شربت قندی می ­دهد تا بنوشد و سپس قند خون را در فواصل منظم اندازه می ­گیرد. این آزمایش نشان می دهد که بدن با چه سرعتی متابولیسم (سوخت و ساز) قند را انجام می­دهد. هر مشکلی در این رویه می­تواند نشانگر دیابت حاملگی باشد.

 

سندرم داون

 

سه ماه دوم بارداری

 

مادرانی که در غربالگری سه ماه اول بارداری مشکوک یا پرخطر گزارش شده اند و یا کسانی که غربالگری سه ماه اول را انجام نداده­اند، کاندید غربالگری سه ماه دوم هستند. غربالگری سه ماهه دوم بارداری، معمولا بین هفته‌ 15 تا 20 بارداری انجام می‌شود. در حالت ایده‌آل، این آزمایش باید هماهنگ با غربالگری سه ماهه اول بارداری باشد. این غربالگری می تواند شامل غربالگری تریپل مارکرو کوادروپل مارکر باشد. اما هر چه تعداد مارکر های بیشتری چک شود، درصد یقین در رابطه با جواب بیشتر است. این ترکیب به عنوان غربالگری یکپارچه یا متوالی شناخته می‌شود.

تریپل مارکر: بررسی سه مارکر AFP و UE3 و βHCG جهت ارزیابی میزان ریسک ابتلای به سندروم داون، تریزومی 18 و نقص لوله عصبی در سه ماهه دوم بارداری (هفته 22-14).

کواد مارکر: بررسی AFP و UE3 و βHCG و Inhibin A جهت ارزیابی میزان ریسک ابتلای به سندروم داون، تریزومی 18 و نقص لوله عصبی در سه ماهه دوم بارداری (هفته 22-14).
IPS: این آزمایش حاصل ترکیب نتیجه غربالگری (آزمایش خون و سونوگرافی) انجام شده در هفته­های 11 تا 14 و همچنین آزمایش خون انجام شده در هفته­های 16 تا 18 است. این اطلاعات بدست آمده به پزشک کمک می­کند تا به طور دقیق­تری خطر وجود ناهنجاری را محاسبه نماید.

تست متوالی یا سکوئنشیال: مادر آزمایش­های مرحله اول را انجام داده ولي ريسك خاصی گزارش نمي شود. سپس در هفته 18 حاملگي تست هاي سه ماهه دوم را انجام داده و با استفاده از 7 ماركر، ريسك محاسبه و گزارش مي شود.

غربالگری پس از بارداری

 

بعد از زایمان، نوزاد باید از نظر ابتلا به بیماری­ های متابولیک چک شود. در غربالگری نوزادان، بالغ بر 40 مورد چک می ­شود و در صورت مشکوک بودن نتیجه آزمایش، پزشک درخواست آزمایش­های تشخیصی دقیق­ تری می ­کند. همچنین طی 10 روز ابتدایی بعد از تولد نوزاد از نظر زردی چک می ­شود (بیلیروبین متری) تا اقدامات لازم بلافاصله صورت گیرد.

 

عکس های غربالگری

 

در آخر باید گفت …

 

داشتن فرزند سالم آرزوي هر پدر و مادري است. خوشبختانه پيشرفت علم و فناوري، به‌خصوص در حوزه پزشکي، امکانات بسیاری را براي والدين فراهم کرده است. اکنون می توان از تولد فرزنداني که مشکلات کروموزمي دارند جلوگیری کرد. همچنین از تولد کودکانی که به هر نحوي باعث بروز مشکلات رواني و مالي فراواني در خانواده و جامعه مي‏ شوند. آزمایشات غربالگری به هیچ عنوان اجباری نیستند. ولی با توجه به نتایج آن دکتر ها و ماما ها آن را توصیه می کنند. افرادی مانند همه خانم ‌هاي باردار و حتي كساني كه سابقه مشکلات کروموزمي (به‏ خصوص سندرم داون) در خانواده‌شان وجود ندارد، ازدواج فاميلي نداشته‌اند يا سنشان بالا نيست هم باید آزمایش بدهند.