به ما ملحق شوید
02145482000
واتس‌‌آپ
غربالگری 3 ماه دوم بارداری

غربالگری 3 ماه دوم بارداری

غربالگری 3 ماه دوم بارداری می تواند از آزمایش های مهمی در دوران بارداری باشد. به طور کل می توان گفت که غربالگری نوزادان و یا غربالگری مادران باردار کمک می کند تااز مشکل و یا بیماری که جنین یا نوزاد دارد به موقع مطلع شده و در سریع ترین زمان ممکن برای درمان آن اقدام نمایید.

غربالگری به صورت کلی در دوران بارداری به در دو مرحله انجام می شود:

  • غربالگری 3 ماه اول بارداری
  • غربالگری 3 ماه دوم بارداری

مرحله اول در سه ماه اول بارداری انجام می شود یعنی بین هفت 11 تا 13 بارداری قابل انجام است و در این مرحله سونوگرافی NT و آزمایش خون انجام می شود و در بررسی ها اگر مشکلی مشاهده شود پزشک متخصص آزمایش ها تکمیلیتجویز می کند و یا مرحله دو یعنی غربالگری 3 ماه دوم بارداری انجام می شود که در آن نیز آزمایش ها و بررسی هایی انجام می پذیرد که در ادامه در ارتباط با آن بییشتر صحبت خواهیم کرد.

غربالگری 3 ماه دوم بارداری از ته 14 تا هفته 22 بارداری قابل انجام می باشد و بهترین زمان انجام این آزمایش هفته 15 حاملگی می باشد.

در این مرحله از غربالگری احتمال وجود سندرم داون با انجام محاسبات آمارى بر روى مقادير به دست آمده از تست، سن مادر و موارد ديگر همچون وزن مادر، سابقه مصرف سيگار، ديابت، باردارى‏ هاى دوقلو و غيره با اسفاده از نرم‏ افزارهاى ويژه محاسبه و مورد بررسی قرار می گیرد.

 

آزمایشهای غربالگری 3 ماه دوم بارداری

در ادامه آزمایش هایی که در غربالگری سه ماه دوم بارداری انجام می شود را نام برده و به مختصر در ارتباط با هر کدام توضیح داده ایم:

 

آلفا فیتوپروتئین سرم مادر (MSAFP) و غربالگری با مارکرهای چندگانه

این آزمایش یکی از آزمایشاتی است که در غربالگری 3 ماه دوم بارداری انجام می شود و یک غربالگری ژنتیکی اختیاری می باشد. از این رو همانند همه آزمایش‌ های غربالگری، می توانید در مورد مزایا و معایب آن با پزشک تان مشورت نمایید.

در آزمایش MSAFP سطح آلفا فیتوپروتئین مورد اندازه گیری قرار میگیرد این پروتئین یکی از پروتئین‌ های تولید شده توسط بدن جنین می باشد. سطح این پروتئین درتعیین سلامت جنین شما بسیار قابل اهمیت می باشد، سطوح غیر طبیعی این پروتئین نشان دهنده احتمال وجود سندرم داون یا نقایص لوله عصبی نظیر نخاع دو شاخه است.

پس از تشخیص اولیه، می توان این دو ناهنجاری را با استفاده از سونوگرافی یا آمنیوسنتز تشخیص داد. نمونه خون تهیه شده به منظور آزمایش MSAFP، از نظر سطح هورمون‌ های hCG و استریول نیز مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت که به آن آزمایش سه گانه (Triple test) نیز خواهند گفت. در صورتی که علاوه بر این سه مورد، Inhibin-A نیز مورد بررسی قرار بگیرد، به آن آزمایش چهارگانه (Quad marker) می گویند.

انجام آزمایش چهارگانه احتمال شناسایی سندرم داون را بالا خواهد برد. این آزمایش، ۷۵ درصد از موارد نقایص لوله عصبی و ۷۵ تا ۹۰ درصد از موارد سندرم داون (بسته به سن مادر) را شناسایی می کند. اما باید توجه داشته باشید که احتمال نتیجه مثبت کاذب نیز وجود دارد. در حدود ۳ تا ۵ درصد از زنانی که نتیجه آزمایش شان غیر طبیعی است، کودک از نظر ژنتیکی مشکلی ندارد.

 

غربالگری غیرتهاجمی پیش از تولد (NIPT)

این آزمایش یکی از آزمایش هایی است که در غربالگری 3 ماه دوم بارداری انجام می شود و با استفاده از DNA آزاد انجام می شود که به آن CffDNA نیز می گویند و می توان آن را در هفته ۱۰ بارداری انجام داد. در این آزمایش میزان نسبی DNA آزاد جنینی در خون مادر اندازه گیری خواهد شد.

تصور می شود که این آزمایش قادر است ۹۹ درصد از موارد سندرم داون در دوران بارداری را شناسایی نماید. این آزمایش همچنین برخی ناهنجاری‌های کروموزومی دیگر را نیز مورد بررسی قرار می‌ دهد در نتیجه می توان گفت که جواب آن قابل اعتمادتر می باشد.

 

انجام تست cffDNA در چه مواردی توصیه می شود؟

انجام این آزمایش در مواردی الویت دارد که آن ها را در ادامه بیان کرده ایم:

  1.  زنان ۳۵ سال و بیشتر
  2.  وجود یک تست غربالگری مثبت
  3. وجود نتیجه ای در سونوگرافی دال بر افزایش ریسک اختلالات تعدادی کروموزومی (آنيوپلوئیدی)
  4. در صورت مشاهدۀ یک آنومالی ساختاری در سونوگرافی، مادر باید مستقیماً برای تست تهاجمی تشخیصی ارجاع شود.
  5.  وجود سابقۀ قبلی جنین یا فرزند مبتلا به آنيوپلوئیدی

 

نکات مهم در مورد تست cffDNA:

  • قدرت تشخیص این تست برای تریزومی ۲۱، حدود ۹۸%، برای تریزومی ۱۸، ۹۷ تا ۹۸% و برای تریزومی ۱۳، ۷۹ تا ۸۰% می باشد.
  • تست cffDNA یک تست تشخیصی نبوده و جایگزینی برای CVS یا آمنیوسنتز محسوب نخواهد شد.
  • در صورت مثبت شدن تست، بیمار باید به منظور تایید نتیجه و انجام تست تشخیصی (CVS یا آمنیوسنتز) ، به مشاور ژنتیک مراجعه نماید.
  • نتیجۀ منفی به معنی اطمینان کامل از عدم ابتلای جنین به سندرم های کروموزومی نمی باشد.
  • این تست قادر به شناسایی فرم های موزاییسم، آنيوپلوئیدی های پارشيال کروموزومی، حذف ها یا جابجایی های کروموزومی نخواهد بود.
  • انجام این تست پیش از هفتۀ دهم بارداری و همچنین در خانم های بسیار چاق بعلت پایین بودن سطح cffDNA و در نتیجه وجود موارد منفی کاذب زیاد، توصیه نمی شود.
  • توجه داشته باشید که این تست نباید برای گروه های کم خطر و یا زنانی که بارداری آنها دو یا چند قلویی می باشد، تجویز شود. زیرا کارایی این تست در این موارد هنوز مشخص نشده است. پژوهش های اخیر نشان می دهد که سطح cffDNA در زنان گروه پرخطر بالاتر از زنان گروه کم خطر می باشد و همین امر سبب کارایی بهتر تست در این گروه شده است.
  • با توجه به اینکه تقریباً منشاء تمام cffDNA موجود در خون مادر سلول های جفت می باشد و نه جنین، در صورت وجود موزائیسم جفتی که حالتی نسبتاً شایع است و در ۱ تا ۲ درصد از بارداری ها وجود دارد، امکان کسب نتیجۀ مثبت کاذب وجود خواهد داشت. این همان مشکلی است که در CVS وجود دارد و در صورت کسب نتیجۀ مثبت برای تایید تشخیص نیاز به آمنیوسنتز است.

 

سونوگرافی

سونوگرافی معمولا در هفته ۲۰ ام بارداری توصیه و انجام می شود، اما ممکن است در هر زمان از بارداری که پزشک لازم بداند سونوگرافی را برای شما انجام دهد.

سونوگرافی می تواند به دلایل مختلفی انجام گیرد از جمله: تشخیص چندقلویی، تعیین تاریخ زایمان، بررسی مشکلاتی نظیر جفت سر راهی و جفت پایین آمده و یا رشد کند کودک و شناسایی ناهنجاری هایی نظیر شکاف کام

در برخی موارد، در صورت وجود ناهنجاری های ژنتیکی مشکوک، مادر به منظور آزمایش ژنتیکی بیشتر به متخصص ژنتیک پزشکی باید مراعه نماید که در صورت نیاز پزشک این پیشنهاد را به فرد باردار خواهد داد.

در سونوگرافی، تصویری از جنین بر روی نمایشگر رایانه نمایش داده می شود و پزشک با بررسی اندازه ها و مشاهده های خود از جنین نتیجه ای را گزارش می کند که در این نتیجه یا سلامت جنین می باشد و یا احتمالی به بیماری که در آن صورت آزمایش های تکمیلی دیگری برای اطمینان پیشنهاد می شود.

با پیشرفت علم سونوگرافی های سه بعدی نیز وارد علم پزشکی شدند که تصویر واضح تری از جنین به نمایش می گذارند اما همه جا در دسترس نمی باشند. و البته لازم به ذکر است که مشخص نیست که آیا این سونوگرافی ها از نظر قابلیت کمک به بارداری و تولد سالم، نسبت به سونوگرافی های دو بعدی مزیت خاصی دارند یا خیر.

 

غربالگری گلوکز

این آزمایش نیز از دیگر آزمایش های غربالگری 3 ماه دوم بارداری می باشد و معمولا در هفته ۲۴ تا ۲۸ ام بارداری انجام می شوند. کاربرد این آزمایش برای تشخیص دیابت بارداری است که می تواند باعث بزرگی نوزاد (ماکروزومی)، زایمان دشوار و بروز یک سری مشکلات برای مادر و جنین شود.

در این آزمایش، سطح قند خون فرد باردار یک ساعت پس از مصرف یک لیوان شربت مخصوص اندازه می شود. در صورت بالا بودن قند خون، یک آزمایش تحمل گلوکز با حساسیت بالاتر انجام خواهد شد که در آن، فرد یک محلول گلوکزی دریافت کرده و نمونه خون وی هر ۲ تا ۳ ساعت یک بار مورد ارزیابی قرار می گیرد.

 

آمنیوسنتز

این آزمایش در غربالگری 3 ماه دوم انجام می شود و اختیاری است. زمان انجام آن در هفته های 15 تا 18 ام بارداری می باشد و معمولا برای زنان بالای ۳۵ سال انجام می شود، زنانی که احتمال بروز اختلالاتی ژنتیکی جنین در آنها بالاتر می باشد و یا زنانی که آزمایش MSAFP، مارکر های چندگانه و یا آزمایش DNA آزاد آنها نتیجه مشکوک داشته است، این آزمایش را انجام می دهند.

طریقه انجام این آزمایش به این شکل است که یک سوزن از طریق شکم وارد کیسه آمنیوتیک شده و مقداری مایع حاوی سلول های جنینی از طریق آن برداشته می شود. آنالیز این آزمایش می‌ تواند نقایص لوله عصبی و اختلالات ژنتیکی را مشخص نماید.

احتمال سقط پس از انجامآمنیوسنتز در هفته ۱۵ بسته به تجربه پزشک انجام دهنده آن از ۰.۲ تا ۰.۵ درصد متغیر می باشد در نتیجه قبل از انجام آن لازم است تا پزشک خود مشورت نمایید.

لازم به ذکر است که دقت این آزمایش بسیار بالا می باشد و قادر است ۹۹ درصد از نقایص لوله عصبی و تقریبا ۱۰۰ درصد از ناهنجاری ژنتیکی خاص را شناسایی کند.

 

سونوگرافی داپلر جنینی

سونوگرافی داپلر یکی دیگر از آزمایشاتی است که در غربالگری 3 ماه دوم بارداری انجام می شود در این آزمایش از امواج صوتی برای بررسی جریان خون عروق استفاده می شود. داپلر جنینی می تواند مشخص کند که آیا جریان خون جفت یا جنین طبیعی می باشد یا خیر.

 

فتوسکوپی (Fetoscopy)

فتوسکوپی یکی دیگر از آزمایش های غربالگری 3 ماه دوم بارداری می باشد که در آن با استفاده از یک ابزار نازک و انعطاف پذیر موسوم به فتوسکوپ، می توان جنین را مشاهده کرد. فتوسکوپی این توانایی را دارد تا برخی بیماری ها و نقایصی که توسط دیگر آزمایش‌ ها، نظیر آمنیوسنتز، سونوگرافی و نمونه گیری پرزهای کوریونی، شناسایی نمی شوند را شناسایی کند.

لازم به ذکر است که از آنجایی که فتوسکوپی با خطرات چشمگیری برای مادر و جنین همراه می باشد معمولا مورد استفاده قرار نمی گیرد و فقط زمانی توصیه می شود که احتمال ناهنجاری جنین بیشتر از حالت معمول باشد و نیاز به نتیجه آزمایشی مطمئن و دقیق باشد.