به ما ملحق شوید
02145482000
واتس‌‌آپ
مراحل آزمایش غربالگری

مراحل آزمایش غربالگری

مراحل آزمایش غربالگری را در این مطلب مرحله به مرحله توضیح خواهیم داد اما قبل از آن بهتر است بدانیم تا فواید انجام این آزمایش ها چیست.

زمان انجام غربالگری ناهنجاری‌ های جنینی در هفته ۱۰-۶ می باشد. در این آزمایش اگر جنین دارای نقایصی باشد مشخص خواهد شد، این نقایص شامل: اختلالات کروموزومی (تریزومی ۲۱، ۱۸، ۱۳) که شایع ترین آنها سندروم داون (مونگولیسم) است، می باشد.

این سندروم یک اختلال کروموزومی مادرزادی است. کروموزوم شماره ۲۱ فرد دارای سندروم داون، به صورت ۳ تایی است و به جای ۴۶ کروموزوم، دارای ۴۷ کروموزوم می باشد.

توجه داشته باشید که پس از تولد، شخصی که دارای سندروم داون است، علاوه بر اینکه دارای چهره مشخص و متفاوتی می باشد، دچار ناتوانی در یادگیری و مشکلات پزشکی نیز خواهد بود که برای درمان آن تا به حال هیچ راه و روشی پیدا نشده است و این بیماری از تولد تا آخر عمر همراه فرد خواهد ماند.

مورد دیگر که در غربالگری مشخص می‌ شود، اختلال نقص لوله عصبی و ناهنجاری‌ های اصلی در جنین می باشد که در واقع این بیماری نوعی فلج و از کار افتادگی است که در آن ستون فقرات به طور کامل بسته نمی‌ شود. این عارضه در طول ماه اول بارداری به وجود خواهد آمد.

لازم به ذکر است که مراحل آزمایش غربالگری در هر مرحله ، احتمال وجود بیماری را مشخص می‌ کنند و نمی‌ توانند دقیقاً وجود یا عدم وجود نقص را مشخص کنند در نتیجه جواب آزمایش تنها می تواند در درصد های پایین احتمال وجود بیماری در نوزاد را مشخص کند.

در نتیجه از فواید مراحل آزمایش غربالگری می توان گفت که از وجود بیماری و یا نقص در جنین هرچه سریع تر مطلع خواهید شد که موجب می شود تا هرچه سریعتر به این مشکل رسیدگی کرده و برای درمان این نقص هرچه سریعتر اقدام نمایید. به اینصورت گاهی اوقات این امکان وجود دارد تا در صورت به موقع مطلع شدن و به موقع شروع کردن درمان نوزاد سلامت خود را پس از تول داشته باشد.

اما توجه داشته باشید که در مراحل آزمایش غربالگری تنها تا درصدی می توان به جواب ها اعتماد کرد و نشان دادن بیماری و نقص در نوزاد دلیل بر بیمار بودن صد درصد نوزاد نمی باشد.

در ادامه در ارتباط با مراحل آزمایش غربالگری بیشتر صحبت خواهیم کرد.

 

مراحل آزمایش غربالگری در دوران بارداری

مراحل انجام آزمایش غربالگری در دوران بارداری شامل موارد زیر است که در ادامه در ارتباط با هر کدام به مختصر توضیح داده ایم:

· غربالگری سه ماهه اول دوران بارداری

· غربالگری سه ماهه دوم دوران بارداری

· غربالگری ترکیبی دوران بارداری

آزمایش غربالگری سه ماهه اول دوران بارداری

اولین مرحله از مراحل آزمایش غربالگری در دوران بارداری آزمایش های غربالگری سه ماه اول می باشد که در ۱۱ الی ۱۳ هفتگی قابل انجام است، ای مرحله شامل آزمایش های زیر می باشد:

· سونوگرافی:

در این قسمت از آزمایش های سه ماه اول باردازی در غربالگری، به کمک امواج صوتی از جنین درون رحم تصویر برداری خواهد شد که از این طریق وضعیت و اندازه جنین تشخیص داده می شود و همینطور می توان مشخص کرد مادر در چه ماه و روزی از بارداری می باشد.

همچنین با سونوگرافی در سه ماهه اول دوران بارداری می توان نقص های احتمالی در رشد اندام ها و استخوان های جنین را تشخیص داد و اگر راهی برای درمان برایآن باشد سریع تر در درمان آن را شروع کرد.

· آزمایش های خون اولیه:

از مراحل آزمایش غربالگری بارداری در مرحله اول سه ماه اول بارداری آزمایش دومی که انجام می شود آزمایش خون در دو نوع “آزمایش غربالگری یکپارچه ترتیبی” و ” آزمایش غربالگری یکپارچه سرم” می باشد که برای بررسی برخی مواد موجود در خون مانند پروتئین مرتبط با بارداری انجام خواهد شد.

· نمونه برداری از پرزهای جفتی:

یک نوع آزمایش با نمونه برداری از بافت جفت یا پلاسنتا است که معمولا از ۱۰ تا ۱۲ هفتگی قابل انجام می باشد و موارد اختلالات ژنتیکی مانند سندروم داون یا نقص های مادرزادی در این آزمایش مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

در تست غربالگری سه ماهه اول بارداری (First Trimester Screening = FTS) دو نوع اندازه ‏گیری به همراه سن مادر مورد استفاده قرار خواهد گرفت تا ریسک سندرم داون، تریزومی ۱۸ و تریزومی ۱۳ محاسبه شود و زودتر کار های لازم نسبت به نتیجه انجام پذیرد.

در مراحل آزمایش غربالگری در غربالگری سه‌ ماهه اول، خانم باردار از ابتدای هفته ۱۱ (۱۱W+۰D) تا انتهای هفته ۱۳ (۱۳W+۶D) برای انجام تست به آزمایشگاه ارجاع خواهد شد تا آزمایش های لازم را اطمینان از سلامت جنین انجام دهد (بهترین زمان انجام تست در فاصله ۱۲W+۰D تا ۱۳W+۶D می باشد).

از آنجا که این تست در سه‌ ماهه نخست بارداری انجام می‌ شود و همزمان مارکرهای بیوشیمیایی و سونوگرافی را در نظر می‌گیرد، غربالگری توأم سه ماهه اول نامیده خواهد شد.

این نوع غربالگری مشکلات غربالگری‌ های جداگانه بر اساس مارکرهای بیوشیمیایی (PAPP-A و Free βhCG) و مارکر سونوگرافی (NT) را که در گذشته هر یک به تنهایی انجام می‌ پذیرفتند، را رفع می‌ کند.

امروزه در غربالگری سه ماه اول بارداری با استفاده از روش های جدید پس از خونگیری حداکثر تا 2ساعت بعد جواب‌ آزمایش‌ های بیوشیمیایی آماده خواهد شد و تنها با یک‌ بار حضور در کلینیک، ریسک مربوطه برای بیمار تعیین می شود.

کلینیک‌ های دارای شرایط انجام چنین تست‌ هایی را OSCAR و یا (One- Stop Clinic for Assessment of Risk) می نامند که شما برای انجام این تست ها و غربالگری می توانید به این به این کلینیک ها مراجعه نمایید.

آزمایشگاه های طب نیز مراحل آزمایش غربالگری جنین را در منزل  نیز انجام خواهد داد که شما برای این موضوع می توانید در سایت درخواست آزمایش غربالگری در منزل را ثبت نمایید.

آزمایش غربالگری سه ماهه دوم دوران بارداری

دومین مراحل آزمایش غربالگری، غربالگری سه ماه دوم بارداری نام دارد که همانند سه ماهه اول در سه مرحله زیر انجام می شود:

· آزمایش خون:

 آزمایش کوآد مارکر (quad marker) نوعی از آزمایش خون می باشد که در سه ماهه دوم دوران بارداری انجام می شود. این آزمایش برای بررسی نواقص مادرزادی و ژنتیکی مانند سندروم داون در مراحل آزمایش غربالگری انجام می شود.

· آزمایش گلوکز: 

در مرحله دوم از مراحل آزمایش غربالگری آزمایش گلوکز انجام می شود. این آزمایش نیز برای تشخیص دیابت در دوران حاملگی انجام می پذیرد که در صورت مثبت بودن دیابت ممکن است به دلیل درشت بودن فرزندان به جراحی و عمل سزارین برای زایمان نیاز شود.

· آمینوسنتز: 

در مرحله دوم مراحل آزمایش غربالگری آزمایش آمینوسنتز برای تشخیص اختلالات ژنتیکی مانند مهره شکاف و سندروم داون انجام می شود.

با توجه به شیوع نسبتاً فراوان سندرم داون، طی ۱۰ سال گذشته روش ‏های گوناگونی برای تشخیص پیش از تولد این بیماری خطرناک پیدا شده است. اما به‏ دلایل متعدد همچون به‏ دنبال داشتن خطر سقط و هزینه زیاد انجام تست، امکان انجام این روش‏ ها برای تمامی زنان باردار وجود نخواهد داشت.

به همین منظور این آزمایش ها تنها برای زنان باردار که واجد شرایط برای انجام این آزمایش می باشند تجویز می شود.

آزمایش غربالگری ترکیبی دوران بارداری

یکی از مراحل آزمایش غربالگری آزمایش غربالگری ترکیبی دوران بارداری می باشد در سالیان اخیر انواع گوناگونی از روش‌ های غربالگری برای شناسایی زنان بارداری که احتمال ابتلاء جنین آنان به سندرم داون بالاست، ابداع شده است که می تواند کمک بسیاری به شما برای به دنیا آوردن فرزندان سالم کند.

در صورتی که نتیجه تست‌ غربالگری مثبت باشد برای این گروه از زنان باردار، تست ‌های تشخیصی و نکمیلی انجام خواهد شد که از جواب تست اطمینان حاصل شود. آمنیوسنتز و CVS (به دست آوردن سلول‌های جنینی و بررسی کروموزومی آنها) از جمله تست ‌های لازم برای این دسته از بارداران می باشد.

تفاوت روش‌ های تشخیصی و غربالگری در این است که در تست تشخیصی، یک نتیجه مثبت به معنی وجود قطعی بیماری یا وضعیتی خاص می باشد، اما در تست غربالگری، هدف از انجام تست، ارزیابی احتمال وجود بیماری یا یک وضعیت خاص است.

پس در تست ‌های غربالگری، یک نتیجه مثبت تنها افزایش ریسک را نشان خواهد داد. در عین حال، روش‌ های غربالگری برخلاف روش‌ های تشخیصی بی‌ خطر و کم‌ هزینه ‌می باشند.

بروز سندرم داون با سن زن باردار ارتباط مستقیم خواهد داشت به طوری که خطر تولد نوزاد مبتلاء به سندرم داون تا ۳۰ سالگی تقریباً ثابت و حدود ۱ در ۱۰۰۰ می باشد، اما پس از آن به صورت تصاعدی افزایش می‌ یابد به طوری که در ۳۵ سالگی به ۱ در ۲۵۰ و در ۴۰ سالگی به ۱ در ۷۵ خواهد رسید.

با این حال ۸۰% موارد سندرم داون در زنان زیر ۳۵ سال بروز خواهد کرد و علت آن می اتواند این باشد که درصد بارداری در این سن بااتر است.

چه کسانی باید آزمایش غربالگری بدهند؟

این سوال ممکن است برای هر فرد پیش بیاید که چه کساننی باید مراحل آزمایش غربالگری زا طی نمایند؟ افرادی که در اعضای خانواده سابقه نقایص و یا سندرومی داشته اند این مراحل را بهتر است تا طی نمایند و از سلامت جنین خود مطمئن شوند. بنابراین توصیه می شود همه خانم ها در هر سنی تست های غربالگری را انجام دهند.